Sztuka jako zdolność do tworzenia piękna

balet-lisowa-pisnia

Ballet «Лісова пісня». Kijów. Opera Narodowa Ukrainy. Kompozytor M. Sukorulskij. Fotograf O. Orlova

Słowo “sztuka”  w umyśle każdego człowieka generuje swoje ilustracji: doskonały obrazy artystów, porywająca kompozycja muzyczna, penetrująca piosenka, trafne sploci poetyckich obrazów utworu literackiego, pełne gracji ruchy baleriny albo przekonująca gra utalentowanego aktora. W rzeczywistości, lista tego, co ma związek z definicją “sztuki” są bardzo obszerne. Jednak jest coś wspólnego w tych wszystkich rzeczach, zjawiskach, materiach i działaniach.

Pochodzenie i znaczenie słowa “sztuka”

Każdy język ma swój własny odpowiednik tego nieuchwytnego stanu, kiedy rodzi się coś zdolne spowodować osobę zatrzymać się, pomyśleć, wzruszyć się i zobaczyć niezwykłe w codziennych prostych rzeczach. I spojrzając na dobry produkt, oglądając akcji czy słuchając wyjątkową melodię, przychodzie świadomość, że to jest czymś niezwykłym, że to jest sztuka.

shevchenko143

T.G. Szewczenko. Kościół w Kijowie. Papier, akwarela. 1846 r. Muzeum Narodowe Tarasa Szewczenka

Określenie «art»

Jeżeli zbadać często używany angielski termin «art», to wtedy jego pochodzeniam zawdzięczą łacinie, (gdzie «ars» jest tłumaczone jako «umiejętność») i indoeuropejskiego pierwiastka «at», co oznacza «układać». To właśnie od tego słowa oraz korzenia zostały utworzone odpowiedniki w większości języków europejskich.

Określenie «sztuka»

W języku polskim znaczeniu  «art» odpowiada słowo «sztuka», które pochodzi od greckiego «techne» (w sensie «umiejętności», «rzemiosła»). Na początku taka definicja oznaczała wiedzę i umiejętność do zrobienia czegoś zgodnie tych wiedz i reguł.

Do kategorii, które były przeprowadzone zgodnie sekwencja pewnych zasad należały rzemiosła:  szycia, ceramiki i biżuterii, kowalstwo, etc. Różne typy działalności  wizualnej (malarstwo, rzeźba), retoryka, strategia wojskowa również podlegala pod  tą definicję. Takim terminem w połowie 19 wieku korzystali się  ukraińsko-języczne mieszkańcy Ukrainy Zachodniej.

rizba

Dzieła mistrzów Ukrainy Zachodniej koniec19 – początek 20 wieku. Muzeum ukraiński ludowy sztuki dekoracyjnej. Kijów

 Określenie «искусство»

W takim samym sensie ukraińscy regionów Wschodnich wykorzystywali rosyjskie słowo «искусство», które pochodzi od łacińskiego «experimentum», co oznacza «próba», «doświadczenie» i w cerkiewno-słowiańskim brzmi jak «искусьство». Jest do niego podobne starosłowiańskie «искоусъ», które ma dwa znaczenia: «doświadczenie» i «tortury». Dokładnie określić, z którego  z tych słów pochodzi stosowane obecnie «искусство» jest nadzwyczaj trudne.

sklo

Szkło. Muzeum Historycznych Skarbów Ukrainy. Kijów.

Określenie «мистецтво»
olena-pczilka

Ukraińska pisarka Olga Dragomanova-Kosacz (pseudonim Olena Pczilka). 1868 r.

Dokładnie tak nazywąją arcydzieła malarstwa, muzyki, wyrobów dekoracyjnych, architektury i in. teraz na Ukrainie. W języku ukraińskim, istnieją dwie wersje pochodzenia tego słowa.

Według jednej  – «мистецтво» było utworzone od «мис», które na staro-słowiańskim oznaczało «test» lub «próba» oraz przyrostka  -ств- . Tak nazywali działalność związaną ze twórczością artystyczną. Według innej historii, podstawą stanowi połączenie dwóch łacińskich słów: «magis» (w sensie «wielki») i «histor» (co oznacza,«znawca» lub «umiejętny»). Najpierw na podstawie tych dwóch wartości było utworzone niemieckie «meister» ( «majster»), które następnie przekształciło się napierw w staro-polskie «misterstwo», a dopiero później zamieniło się w ukraińskim dźwięku «мистецтво».

rusznyky

Muzeum Łesi Ukrainki w Jałcie. Fotograf Paweł Krawczuk

Zgodnie z tymi samymi oświadczeniami, używać tego słowa, jak określenia, rozpoczęło się w połowie 19 wieku.

Dzięki prace ukraińskiej pisarki,etnografa oraz działaczki społecznej Olgi Pietrowny Kosacz,  która pisała pod pseudonimem Olena Pczilka, definicja «мистецтво» była często używana w jej pracach literackich i publikacjach poświęcony twórczości ukraińskich rzemieślników. Ją uważają  pierwszym ekspertem ukraińskiego ornamentu. Oraz raport pisarki «O ukraińskiej sztuce ludowej wyróbow rzemieślniczych» w tandemie ze znawcą sztuki ludowej O. Slastion w 1901 roku w Połtawie sprowokowało żywą reakcję i ostre debaty.  Pisarka zajmowała bardzo aktywną pozycję w ochronie, rozwój i propagowanie wszystkiego ukraińskiego. Tak więc, użyte nią nowa definicja została podchwycona przez innych popierających ukraińskiej tożsamości i weszło w powszechne zastosowania.

ilustracija1

Ilustracje Władysława Jerko do bajki Hansa Christiana Andersena «Królowa Śniegu»

Advertisment


Sztuka – wiedza i doświadczenie

kateryna-bilokur

Ukraińska artystka Kateryna Biłokur (1900-1961)

kateryna-bilokur-1941r

Kateryna Biłokur. Polne kwiaty (1941)

Wyżej wymienione przykłady pokazują, że jakie bym brzmienie nie miało słowo “sztuka” w różnych kulturach, znaczenie tego zjawiska jest praktycznie niezmienione – to mistrzowskie wykonanie swojej działalności. Nie ma znaczenia co stwarza master: malarstwo, muzyka, przemowa, produkt ceramiczny lub ubranie – zapewnia taku zdolność wiedza. Oraz możliwość zastosowania tych wiedz przepisów ustawowych, sekwencji oraz przepisów wykonawczych przychodzi z doświadczeniem, z dużą ilością prób. I to doświadczenie może być różne: przyjemne i nie bardzo. Zatem  i dzieła sztuki mogą spowodować wieloaspektowy reakcji emocjonalni: od zachwytu na całkowitego odrzucenia.

Jednak prawdziwe dzieło sztuki nie może pozostawić obojętnym i nie może być utworzone bez doświadczenia.

 

Leave a Reply

Ваша e-mail адреса не оприлюднюватиметься.